• Fen Liseleri,

• Anadolu Liseleri,

• Anadolu Teknik - Anadolu Meslek Liseleri,

• Anadolu Öğretmen Liseleri,

• Anadolu İmam - Hatip Liseleri,

• MEB'e Bağlı Sağlık Meslek Liseleri ile

• Diğer Bakanlıklara ve Kurumlara Bağlı Meslek Liselerine öğrenci "seçmek ve yerleştirmek" için merkezi sistemle tüm il merkezleri ile Karadeniz Ereğli, Milas ve Fethiye ilçelerinde, yurt dışında ise; Lefkoşa, Trablus, Riyad, Medine, Cidde ve Aşgabat'ta yapılan sınavın adıdır.

OKS, sınav adı olarak aslında bir yakıştırmadır. Çünkü bu sınavın asıl adı "Orta Öğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı"dır. Bu sınav adının çok uzun olması, kamuoyunu arayışlara itmiştir. Bu bağlamda ilk olarak Güvender Yayınları'nda kullanılan OKS (Liselere Giriş Sınavı) akrostişi bu sınav için güzel bir kısaltma olarak herkes tarafından benimsenmiştir.

LGS'de öğrencilere100 soru sorulmaktadır. Sınav süresi 120 dakikadır. Sınavda öğrencilere Türkçe, Matematik, Fen Bilgisi ve Sosyal Bilgiler testlerinden 25'şer soru yöneltilmektedir.

Testlerin değerlendirilmesinde, Türkçe - Matematik (TM) Ağırlıklı Standart Puan ve Matematik - Fen (MF) Ağırlıklı Standart Puan olmak üzere her aday için iki puan türü hesaplanmaktadır. Hesaplanan standart puanlar her testin katsayısıyla çarpılarak her test için ağırlıklı standart puan belirlenmektedir.

Türkçe - Matematik (TM) Ağırlıklı Standart Puan ve Matematik - Fen (MF) Ağırlıklı Standart Puan için testlerin ağırlık katsayıları aşağıda verilmiştir.

• İlköğretim okulunun 8. sınıfına devam ediyor olmak. (İlköğretim okulundan sonra öğrenime ara verenler ile orta öğretim kurumlarına bir süre devam etmiş olanlar sınavı kazansalar bile bu okullara alınmazlar.)

• Sağlığı girmek istediği okulun ve mesleğin öğrenimine elverişli bulunmak.

• Anadolu meslek liselerinin Plastik Sanatlar, Tekstil Boya-Baskı-Desen, Tekstil Tasarımı, Tasarım Teknolojisi (Seramik, Grafik dalları), Resim, İç Mekân Tasarımı, Restorasyon alan/bölümlerinde okumak isteyen öğrencilerin ayrıca; ilköğretim okulu 6. ve 7. sınıflarda resim dersinin başarı ortalamasının en az iyi derece olması gerekir.

• Sınav sonucunda Anadolu teknik ve Anadolu meslek liselerinden birine girmeye hak kazananların velileri tarafından, okula kayıt sırasında yabancı dil seviyeleri bakımından dokuzuncu sınıfa devam edebilecek durumda olduklarının bildirilmesi hâlinde yapılacak seviye tespit sınavı sonucunda başarılı oldukları takdirde açık kontenjan dahilinde dokuzuncu sınıfa alınırlar.

Anadolu Meslek Liselerinin Denizcilikle İlgili Bölümlerine Özel Başvuru Şartları :

Anadolu meslek liselerinin denizcilikle ilgili (Gemi Elektroniği ve Haberleşme, Gemi Makineleri, Güverte, Yat Kaptanlığı) bölümlerinde eğitim görmek isteyen öğrencilerin, Anadolu teknik ve Anadolu meslek liselerine başvuru şartları yanında "Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Yönetmeliği" gereğince denizde çalışmaya engel olan aşağıdaki hastalıklardan birine yakalanmamış olması gerekmektedir:

Akıl ve ruh hastalıkları, ilâç tutkunluğu

Sinir sistemi hastalıkları (sara, parkinson ve benzerleri)

Duyu organları fonksiyon kayıpları (sağırlık, körlük vb.)

Çalışmaya engel olabilecek nitelikte olan; metabolizma ve endokrin sistemi hastalıkları (diabetes, mallitan, amiloidosis ve benzerleri); kan hastalığı (maligu kan hastalıkları veya kan yapım bozuklukları ve benzerleri); kalp damar sistemi hastalıkları; kas iskelet sistemi hastalıkları veya deformiteleri (ramotoit artrit, malign hastalıkları); uzun seyirli bulaşıcı hastalıklar (açık tbc, AİDS, sifiliz ve benzerleri)

Anadolu meslek liselerinin denizcilikle ilgili bölümlerine (Gemi Makineleri, Gemi Elektroniği ve Haberleşme, Güverte, Yat Kaptanlığı) yerleştirilen öğrenciler önce mülakat ve kondisyon sınavına alınacaklar, bu sınavda başarılı olan öğrenciler sağlık durumlarının denizcilik eğitimine elverişli olduğunu tam teşekküllü bir devlet hastahanesinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelendirdikleri takdirde kesin kayıt hakkını kazanacaklardır.

Mülâkat ve kondisyon sınavına kontenjanın üç katı kadar öğrenci çağrılacaktır.

Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Liseleri ile Anadolu Meslek Liselerinin Ağırlama ve Gıda Teknolojisi ve Seyahat Acenteciliği Alan/Bölümlerine Özel Başvuru Şartları :

Anadolu teknik ve Anadolu meslek liselerine genel başvuru şartlarının yanında;

Anadolu otelcilik ve turizm meslek liselerine girmek isteyenlerin sağlığı ve fizikî durumu otelcilik ve turizm eğitimine ve turistik tesislerde görev yapmaya uygun olmak (kekemelik, görme yetersizliği, şaşılık, işitme yetersizliği, ortopedik yetersizliği, düztabanlık, ağız kokusu, sara ve bayılma gibi rahatsızlıkları bulunmamak)

Anadolu Meslek Liseleri/Anadolu Kız Meslek Liselerinin Ağırlama ve Gıda Teknolojisi ile Seyahat Acenteciliği alan/bölümlerine girmek isteyenlerin sağlığı, fizikî durumu, turizm eğitimine, seyahat acentelerinde ve turistik tesislerde, toplu beslenme yapılan kurum mutfaklarında, gıda kontrol ve analizleri laboratuvarlarında görev yapmaya uygun olmak

Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Liseleri ile Anadolu Meslek Liselerinin Ağırlama ve Gıda Teknolojisi ve Seyahat Acenteciliği Alan/Bölümlerine yerleştirilen öğrenciler önce mülâkata alınacaklardır.

Mülâkata kontenjanın 3 (üç) katı kadar öğrenci çağrılacaktır. Bu mülâkatta başarılı olanlar, okula kesin kayıt hakkı kazanacaklardır.

• Anadolu Öğretmen Liselerine Başvuru Şartları:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaları

• İlköğretim okulu 8. sınıf öğrencisi olmaları

• 6. 7. ve 8. sınıfta sınıf tekrar etmemiş olmaları

• Evli olmamaları

• Bulundukları ilköğretim okulunun öğretmenler kurulunca aday gösterilmeleri şartları aranır.

Öğretmenler Kurulunca aday seçimi yapılırken öğrencinin;

Çalışkanlık derecesi,

• Öğretmenlik mesleğine karşı ilgi derecesi ve yatkınlığı,

• Ahlâki durumu,

• Konuşma, kavrama ve ifade yeteneği,

• Kendine olan güven duygusu,

• Ahlakî durumu,

• Fizikî görünüşü, bilinen bir beden ve ruh aksaklığının bulunup bulunmadığı,

hususları göz önünde bulundurulacaktır.

İlköğretim okullarında öğretmenler kurulu toplantısı başvuru süresi içerisinde okul müdürünün uygun göreceği bir günde yapılacaktır. Kurulda, Anadolu öğretmen liselerine başvuru şartlarını taşıyan tüm öğrencilerin durumu görüşülerek alınan karar, okulda ilân edilmek suretiyle öğrencilere duyurulacak, şartları taşımadığı anlaşılanlara, Anadolu öğretmen liselerini tercih etmemeleri konusunda gerekli uyarı yapılacaktır.

Okul müdürlükleri, öğretmenler kurulunca aday gösterilenler için, Anadolu Öğretmen Liselerine Aday Gösterilen Öğrencilere Ait Öğretmenler Kurulu Karar Özetini doldurarak, bu okullara kesin kayıt hakkı kazananlara birer adet verilmek üzere okulda hazır bulunduracaklardır. Anadolu öğretmen liselerinin öğretim süresi 1 yılı hazırlık olmak üzere 4 yıldır.

Bu sınavı kazanarak herhangi bir Anadolu öğretmen lisesine kesin kayıt yaptıracakların, ilköğretim okulunun son sınıfında Türkçe, Matematik, Fen Bilgisi ve Yabancı Dil derslerinden şube öğretmenler kurulu kararı ile sınıf geçmemiş olmak kaydıyla ders yılı sonunda mezun olmaları gerekmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Sağlık Meslek Liselerine Başvuru Şartları:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak

• Sağlığı bu okulun öğrenimine elverişli bulunmak ve durumunu Resmî Sağlık Kurulu raporu ile belgelendirmek, (Kekemelik, şaşılık, görme yetersizliği, ortopedik yetersizlik, bulaşıcı hastalıklar ve ruhsal bozukluklar okula girmeye engel teşkil eder.)

• Evli, dul, nişanlı olmamak

• İlköğretim okulu 8. sınıfta öğrenim görüyor olmak (İlköğretim okulundan sonra öğrenime ara verenler ile ortaöğretim kurumlarına devam etmiş olanlar bu sınavı kazanmış olsalar bile bu okula alınmazlar.)
  

Diğer Bakanlıklara ve Kurumlara Bağlı Meslek Liselerine Başvuru Şartları :

Başvurularla ilgili Genel Şartlar

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak

• Kamu haklarından mahrum olmamak

• İlköğretim okulu 8. sınıfta olmak, öğrenimine ara vermemiş olmak, (Kesin kayıt için ilköğretim okulundan mezun olmak.)

• Evli, dul veya nişanlı olmamak

Adalet Meslek Liselerinin Özel Şartları :

- 16 yaşını bitirmemiş olmak

- Yurdun her yerinde görev yapmasına engel olabilecek hastalığı ve sakatlığı bulunmadığına dair sağlık raporu almak

- Tarım Meslek Liselerine Özel Başvuru Şartları :

- Öğrenime başlayacağı tarihte 17 yaşından büyük olmamak

- Sağlığının, tarım ve laboratuar hizmetlerinde çalışmaya elverişli olduğunu gösterir rapor almak

Anadolu Tapu ve Kadastro Meslek Lisesi Özel Başvuru Şartları :

- İlköğretim okulu 7. sınıfını iyi veya pekiyi ile geçmiş olmak

- Sınav başvurularının sona ereceği tarih itibariyle 17 (on yedi) yaşından gün almamış olmak

- Bedence ve ruhça sağlam olmak, (Kekemelik, şaşılık, görme yetersizliği, işitme yetersizliği, ortopedik yetersizlik ve benzeri özürler okula girmeye engel teşkil eder.)

Anadolu Meteoroloji Meslek Lisesi Özel Başvuru Şartları :

- Öğrenime başlayacağı tarihte 14 yaşından küçük, 17 yaşından gün almamış olmak

- Kekemelik, şaşılık, görme yetersizliği, işitme yetersizliği, ortopedik yetersizlik vb. özürler okula girmeye engel teşkil eder. Bu gibilerin özürleri okula kayıtları sırasında okul müdürlüğünce belirlendiği takdirde kayıtları yapılmaz

- Erkek öğrenci olmak

- Özel kanunlarla affa uğramış olsalar bile herhangi bir okuldan disiplin cezası veya kanunî bir kovuşturma sonucu çıkarılmamış olmak

Açık İlköğretim Okulu Öğrencilerinin Başvuruları :

Açık İlköğretim Okulu'nda okuyan öğrenciler, tercih edecekleri okulun "Başvuru ve kayıt-kabul şartları"nı taşımaları halînde sınava başvurabileceklerdir.

Başvuru Hangi Durumlarsa Geçersiz Sayılacaktır?

Adayın başvurusu;

• Aday bilgi formu kısmında istenen bilgiler eksiksiz olarak kurşun kalemle yazılıp kodlanmamışsa,

• Aday bilgi formunun çeşitli kısımlarına yazılan kimlikle ilgili bilgilerde bir eksiklik veya çelişki varsa,

• Banka "Alındı" makbuzu eksikse,

• Aday bilgi formu öğrenci velisi tarafından imzalanmamışsa,

• Aday bilgi formu, başvuru için tanınan süre içinde ilgili okul müdürlüğüne teslim edilmemişse,

• Aday bilgi formu posta ile gönderilmişse geçersiz sayılacaktır.

Orta Öğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı (LGS) Öğrencilerde Neleri Belirlemeyi Amaçlamaktadır?

Konu alanı ne olursa olsun söz konusu test sınavında verilen bilgileri

• Kullanabilme,

• Yorumlayabilme,

• Genelleyebilme,

• Yordayabilme,

• Ögelerine ayırt edebilme,

• Ögeler arası ilişki kurabilme,

• Değerlendirme,

gibi üst düzey zihinsel süreçleri yoklamayı amaçlamaktadır. Daha ayrıntılı irdeleyecek olursak konu alanı ne olursa olsun sorularda genel olarak aşağıda verilen örnek zihinsel süreçler değerlendirilmektedir.

• Verilen bilgi bütününde kullanılan kavram, grafik, tablo ve ilkelerden çıkarımlar yapma,

• Yazılı olarak ya da şekil, grafik, tablo hâlinde verilen bilgi örüntüsünün ögeleri arasında ilişki kurarak bir sonuca varma,

• Yazılı metni okuyup anlama, genelleme yapma,

• Verilen bir problem durumundaki ögeleri ayırt etme, ögeler arasında ilişki kurma,ilişkileri kullanarak bir sonuca ulaşma,

• Verilen problemi, yazılı metni, şekil, grafik ya da tabloyu belli ölçülere göre değerlendirme,

• Temel kavram ve ilkeleri kullanarak günlük yaşamdaki gözlemleri açıklama, benzer örnekler verme, olayları anlama, problemleri çözme.

Orta Öğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı (LGS) Öğrencilerde Neleri Belirlemeyi Amaçlamamaktadır?

• Temel eğitim müfredatı hedef ve davranışlarını test kapsamında aynen ağırlıklandırıp örneklemeyi,

• Ezbere dayalı bilgi, kavram, kural ve ilkeleri,

• Algomitrik düşünme süreçlerini ve problem çözme alışkanlıklarını,

• Formül ve standart çözüm yollarını kullanabilmeyi,

• Ders kitapları ya da diğer ilgili kaynaklardaki bilgileri aynen hatırlamayı ve tekrar etmeyi gerektirecek soru formatı içerisinde öğrencinin ezberlediği bilgileri,

• Öğrencilerin daha önce alıştırmalarla ezberlemiş olduğu bilgiyi.

TÜRKÇE TESTİ

Türkçe testinde yer alan sorular, öğrencilerin ezber bilgiden uzak, dilin basit bir iletişim aracı olmaktan öte birçok işlevini işleyen, dil-düşünce arasındaki birbirini üreten ve çoğaltan ilişkiyi gösteren, anlama, algılama, ilişki kurma, sorgulama, edinilen bilgiyle yeni düşünceleri birleştirebilme ve çözüme götürmeye yönelik karar verebilme, konuyla ilgili değerlendirme yapabilme becerisiyle, sözcüklerin anlam farklılıkları, cümleye kattığı anlam farklılıklarını tanıyabilme özelliklerini sözcük, cümle, parça (metin), dil bilgisi yapıları içerisinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Soru Türleri

• Sözcüğün anlam ayrımlarını, kullanıldığı yer ve amaca göre ayırt edebilme,
  

• Kavramı tanıyabilme, ayırt edebilme ve cümlelerde anlatılanları anlayıp değerlendirme,
  Okuduğunu anlama, algılama, ilişki kurma, karar verip çözümleyebilme,
  
• Dil bilgisiyle ilgili edindiği bilgileri sorgulayıp kullanıp çözebilme ve karar verebilme,
  
• Herhangi bir ek ya da sözcüğün cümledeki işlevini, kullanım yerine ve biçimine göre anlam ayrımlarını ayırt edebilme, noktalama imlerinin görev ve önemini bilip kullanabilme yeteneklerini ölçer.
  

Sorular öğrencinin ezberleyerek çözebileceği algoritmik hesaplama davranışlarından çok matematiksel kavram, ilke ve genellemeleri, bir formattan diğerine dönüştürme, ögelerini ayırt edebilme, elemanlar arasındaki ilişki kurabilme gibi "kavrama" becerilerini yoklamaktır. Alışılagelmedik ve günlük yaşamla ilişkilendirilen durumları yoklayan problemlerin çözümü için gerekli "uygulama" becerilerini, verilen analiz edebilme, bilgi kümeleri arasındaki ilişkiyi kurgulama, kalıplar, eşitlikler, benzerlikler ve simetrileri ayırt etme gibi durumlarla yoklamaktadır. Ayrıca, matematiksel ilişkileri keşfetme, ispat yapabilme, genellemeleri doğrulama gibi verilen bir durumu değerlendirmek için gerekli "analiz" becerileri de bu testte kapsanmaktadır.

Soru Türleri

• Verilen bir çözüme uyan problemi belirleme,
  

• Çözümü verilen bir problemi irdeleyerek çözümde eksik bırakılan bir aşamayı bulma,
  
• Grafik yorumlama,verilen problemin çözümü için verileri grafikten elde etme,
  
• Verilen bir problemi irdeleyerek, verilen problemin çözümü için yeterli olup olmadığını belirleme,
  Kümlerde şema ile verilen bilgileri yorumlama,
  Verilen şekiller arasında ilişki kurabilme yeteneklerini ölçer.

FEN BİLGİSİ TESTİ

Öğrencinin, verilen bilgi bütünündeki temel kavramları anlayıp anlamadığı genel yorum yapma, yordama, formattan diğerine çevirme süreçleri dikkate alınarak belirlenmeye çalışılmaktadır. Problem çözme becerisi açısından öğrencinin verilen problem durumunda temel kavram ve ilkeleri kullanarak problemin çözümünü bulma ya da çözüm önerisi geliştirme becerisini göstermesi istenmektedir. Burada söz konusu olan sayısal olmaktan çok, deney yapma aşamasında ya da günlük hayatta karşılaşılabilecek problemlerin çözümüdür. Fen bilgisinde asıl önemli olan öğrencinin gözlem yapma,araştırma problemi, hipotez önerme, deney kurgulama gibi bilimsel yöntem sürecine ilişkin becerileri kazanmış olmasıdır. Bu nedenle soruların bir bölümü bu süreçlere yönelik hazırlanmaktadır.

Soru Türleri

• Fen bilgisi temel kavramlarını kullanarak alışılagelmedik bir problemi çözme
  

• Verilen bir deney durumunu değerlendirme, deneysel çalışmada değişkenleri kontrol edebilme.
  
• Bir deney düzeneğinde test edilen hipotez belirleme
  
• Verilen bilgileri kullanarak bir gözlemin sonucunu açıklama
  
• Grafikteki bilgileri kullanarak verilen bir durumu açıklama yeteneklerini ölçer.
  

Soruların ölçmeyi amaçladığı temel zihinsel beceriler, grafik, şekil, harita ya da bir duruma dayanarak yorum yapma, örnek verme, kestirimlerde bulunma gibi kavrama, verilen bilgileri yeni durumlarda kullanma, sorunların çözümünü ve izleyen doğru yolları bulma gibi uygulama, verilen bir bilgi bütününü parçalarına ayırma, parçalar arasındaki ilişkileri görebilme ve ilişkilerin dayandığı temel ve kuralları fark edebilme gibi analiz olarak belirlenmiştir.

Soru Türleri

• Verilen bir görüşe destek sağlayan durumu bulma,

• Verilen bir duruma yol açan nedeni ya da etkeni bulma,

• Bilginin bütününün (grafik) parçaları arasındaki ilişkileri bulma,

• Verilen bir dizi gözlemden ulaşılabilecek sonucu bulma,

• Yapılmış bir işin söylenmiş bir sözün alınmış bir kararın vb.'nin amacını bulma,

• Verilen bir duruma yol açan (neden olan) etkeni bulma yeteneklerini ölçer.

SONUÇ

OKÖSYS sınavı (LGS) öğrencilerin müfredat ve davranışlarına göre neyi kazanıp kazanmadıklarını belirlemek amacıyla değil yukarıda sıraladığımız üst düzey zihinsel süreçlere sahip öğrencileri belirlemek amacıyla kullanılmaktadır. Başka bir deyişle OKÖSYS müfredatların etkinliğini bölgelere, okul tiplerine göre incelemek amacı gütmemektedir.